Công Ty Cổ Phần Tư Vấn Xây dựng Điện 3 - Giải pháp tốt nhất cho lựa chọn tốt nhất
Chọn ngôn ngữ:
Hệ thống Pin Lưu trữ Năng lượng (Battery Energy Storage Systems – BESS) đang được xem là hạ tầng năng lượng then chốt trong quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam. Với mục tiêu phát triển năng lượng bền vững đầy tham vọng và bối cảnh thị trường hiện tại, BESS đang mở ra cánh cửa đầu tư lớn.
Quy hoạch điện VIII (QHĐ VIII) điều chỉnh đặt mục tiêu phát triển công suất BESS từ 10.000 MW đến 16.300 MW vào năm 2030 (chiếm khoảng 5,5–6,9% tổng công suất nguồn điện quốc gia).
Hiện tại, công suất BESS lắp đặt tại Việt Nam chỉ đạt dưới 100 MW (Tính đến cuối năm 2024/đầu 2025). Khoảng cách hơn 16 GW này chính là dư địa tăng trưởng và đầu tư trong vòng chưa đầy 10 năm. Với công suất điện gió và điện mặt trời đã vượt 23 GW (chiếm 27% tổng hệ thống), BESS là giải pháp bắt buộc để giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn ở miền Bắc, nghẽn lưới cục bộ, và tối ưu hóa điện tái tạo đang bị cắt giảm.
BESS mang lại các giá trị đa dạng như sau:
| Giá trị | Cơ hội | |
| Tối ưu NLTT | Lưu trữ điện dư thừa từ năng lượng mặt trời vào giờ thấp điểm (trưa) để phát lại vào giờ cao điểm (chiều tối), giảm thiểu việc cắt giảm nguồn. | Tăng hiệu quả sử dụng tài sản NLTT hiện có, đặc biệt là các dự án điện mặt trời lớn có yêu cầu BESS tích hợp theo QHĐ VIII. |
| Giải pháp Sau công tơ (Behind-the-Meter) | Giảm chi phí điện giờ cao điểm (Time-of-Use – TOU) cho các doanh nghiệp tiêu thụ lớn, giảm phụ thuộc vào lưới điện, đảm bảo điện liên tục (đặc biệt cho kho lạnh, data center). | Đầu tư vào BESS quy mô công nghiệp (C&I) cho các khu công nghiệp, kho vận, nhà máy có nhu cầu điện ổn định 24/7 và mức tiêu thụ cao. |
| Đáp ứng các chính sách nhập khẩu | Giúp doanh nghiệp giảm dấu chân carbon (carbon-footprint) trong sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn xanh cho chuỗi cung ứng toàn cầu (như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon CBAM của EU). | Cung cấp giải pháp xanh chiến lược, nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt Nam. |
Bộ Công Thương đã ban hành các Thông tư 09/2025/TT-BCT và 12/2025/TT-BCT. Các thông tư này chủ yếu điều chỉnh phương pháp định giá cho các hệ thống pin lưu trữ được kết hợp trực tiếp với các nhà máy năng lượng tái tạo. Đáng chú ý, các quy định này đã tạo ra một nhu cầu thị trường bắt buộc: các dự án điện mặt trời tập trung hiện phải tích hợp hệ thống lưu trữ có công suất tối thiểu bằng 10% công suất đặt, với khả năng tích trữ điện ít nhất trong 2 giờ. Bên cạnh đó, theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới, các dự án điện tái tạo có tích hợp hệ thống lưu trữ và đấu nối vào lưới điện quốc gia sẽ được ưu tiên huy động, đặc biệt trong giờ cao điểm.
Tuy nhiên, thách thức pháp lý lớn nhất nằm ở các dự án BESS đầu tư độc lập (không đi kèm nhà máy điện tái tạo). Để tạo cơ sở cho việc mua bán điện và thu hút vốn đầu tư cho phân khúc này, Bộ Công Thương đang nghiên cứu và xây dựng một cơ chế giá mới. Cơ chế này được đề xuất là mô hình giá hai thành phần, tương tự như mô hình đang được phát triển cho các nhà máy thủy điện tích năng:
Việc xây dựng cơ chế giá hai thành phần này là bước đi chiến lược nhằm khuyến khích tài chính và phản ánh đúng giá trị của BESS trong việc cung cấp các dịch vụ phụ trợ quan trọng cho lưới điện quốc gia.
Dù tiềm năng lớn, thị trường BESS Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn sơ khai và đối mặt với thách thức về pháp lý như: chưa có Thông tư quy định về phương pháp xác định giá dịch vụ phát điện/dịch vụ phụ trợ từ BESS. Chi phí đầu tư lớn và rủi ro chính sách cao do thiếu kinh nghiệm vận hành BESS quy mô lớn. Hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật liên quan đến BESS chưa được thống nhất.
Các tiêu chuẩn áp dụng tại Việt Nam hiện nay được dựa trên các bộ tiêu chuẩn quốc tế như:
Bộ tiêu chuẩn IEC 62933 (cho cell, PCS, EMS)
Chứng nhận UL9540 và UL9540A (cho phòng cháy và rò rỉ nhiệt)
TCVN 13252:2024 (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hệ thống lưu trữ)
TCVN 8249, QCVN 01:2022/BCT (an toàn điện áp và thiết bị công suất cao)
